Bạn có từng tự hỏi một đất nước từng nằm dưới quyền cai trị của các Mạc phủ và võ sĩ samurai đã chuyển mình như thế nào để trở thành một trong những quốc gia hiện đại hàng đầu thế giới? Hành trình ấy không diễn ra trong một sớm một chiều, mà được tạo nên qua hàng nghìn năm giao thoa giữa truyền thống, chiến tranh, cải cách và sáng tạo.
Hãy cùng Du lịch Tầm Nhìn Việt ngược dòng thời gian, khám phá lịch sử Nhật Bản qua các thời kỳ, từ những cộng đồng cư dân tiền sử đầu tiên đến một nước Nhật hiện đại, giàu bản sắc và có sức ảnh hưởng sâu rộng trên thế giới.
Lịch sử Nhật Bản thời tiền sử
Nhật Bản thời đại Đồ đá cũ
Con người đã xuất hiện trên quần đảo Nhật Bản từ hàng chục nghìn năm trước. Trong thời đại Đồ đá cũ, các nhóm cư dân đầu tiên sinh sống chủ yếu bằng săn bắt, đánh cá và hái lượm. Họ di chuyển theo nguồn thức ăn, sử dụng công cụ làm từ đá, xương và gỗ để thích nghi với điều kiện tự nhiên.
Khi đó, mực nước biển thấp hơn hiện nay và quần đảo Nhật Bản từng có những giai đoạn được kết nối gần hơn với lục địa châu Á. Điều này tạo điều kiện cho con người và nhiều loài động vật di chuyển đến khu vực ngày nay là Nhật Bản.
Những công cụ đá được tìm thấy tại nhiều di chỉ khảo cổ cho thấy cư dân thời kỳ này đã biết chế tác lưỡi đá, dao và dụng cụ săn bắt tương đối tinh xảo. Tuy nhiên, xã hội vẫn được tổ chức theo các nhóm nhỏ, chưa hình thành cộng đồng nông nghiệp ổn định.
Nhật Bản thời kỳ Jomon (khoảng 14.500 TCN - 900 TCN)
Jomon là một trong những giai đoạn đặc sắc nhất của lịch sử tiền sử Nhật Bản. Tên gọi “Jomon” có nghĩa là “hoa văn dây thừng”, bắt nguồn từ những dấu in giống sợi dây xuất hiện trên đồ gốm của cư dân thời kỳ này.
Khác với hình ảnh hoàn toàn du mục trước đó, nhiều cộng đồng Jomon đã bắt đầu định cư lâu dài trong những ngôi nhà hố có mái che. Họ sinh sống bằng cách săn bắt, đánh cá, hái lượm hạt dẻ, quả rừng và khai thác nguồn tài nguyên phong phú từ sông, hồ và biển.
Người Jomon chưa xây dựng một nền nông nghiệp lúa nước quy mô lớn, nhưng đã phát triển đời sống định cư và văn hóa tinh thần đáng chú ý. Họ tạo ra đồ gốm, công cụ đá, đồ sơn mài và các tượng đất nung dogu mang ý nghĩa nghi lễ.
Những khu định cư, nghĩa địa, vòng tròn đá và vật phẩm tế lễ cho thấy cư dân Jomon đã có đời sống cộng đồng tương đối phức tạp. Đây là nền tảng quan trọng cho những biến đổi xã hội diễn ra tại Nhật Bản trong các thời kỳ tiếp theo.
Nhật Bản thời kỳ Yayoi (khoảng 900 TCN - 250 SCN)
Thời kỳ Yayoi đánh dấu một bước chuyển lớn trong lịch sử Nhật Bản: sự phổ biến của kỹ thuật trồng lúa nước, thủy lợi và luyện kim được truyền đến từ lục địa Đông Á.
Nhờ canh tác lúa nước, các cộng đồng có nguồn lương thực ổn định hơn, dân số gia tăng và làng xóm ngày càng mở rộng. Cư dân Yayoi cũng biết sử dụng công cụ bằng đồng và sắt, giúp nâng cao năng suất nông nghiệp cũng như khả năng chế tạo vũ khí.
Sự tích lũy lương thực và đất đai dần tạo nên phân hóa xã hội. Một số thủ lĩnh địa phương nắm giữ nhiều quyền lực hơn, kiểm soát ruộng lúa, nguồn nước và hoạt động trao đổi giữa các cộng đồng.
Các tài liệu cổ của Trung Quốc từng ghi chép về một vùng đất gọi là Wa, gồm nhiều tiểu quốc trên quần đảo Nhật Bản. Trong đó, nhân vật nữ vương Himiko của Yamatai thường được nhắc đến như một thủ lĩnh có ảnh hưởng trong thế kỷ III.
Sự phát triển của nông nghiệp, luyện kim và quyền lực thủ lĩnh trong thời kỳ Yayoi đã đặt nền móng cho quá trình hình thành nhà nước sơ khai tại Nhật Bản.
Lịch sử Nhật Bản thời cổ đại
Nhật Bản thời kỳ Kofun (khoảng 250 - 538)
Tên gọi Kofun bắt nguồn từ những gò mộ lớn được xây dựng để chôn cất các thủ lĩnh và thành viên thuộc tầng lớp quyền quý. Nổi bật nhất là các lăng mộ có hình lỗ khóa khi quan sát từ trên cao, bao quanh bởi hào nước và nhiều tượng đất nung haniwa.
Quy mô của các gò mộ phản ánh sự phân tầng xã hội rõ rệt và quyền lực ngày càng lớn của giới cai trị. Cũng trong giai đoạn này, liên minh chính trị Yamato từng bước mở rộng ảnh hưởng tại miền trung Nhật Bản, đặt nền móng cho triều đình Nhật về sau.
Nhật Bản duy trì quan hệ giao lưu với bán đảo Triều Tiên và Trung Quốc. Thông qua những tuyến giao thương này, nhiều kỹ thuật mới về luyện kim, kiến trúc, chữ viết và tổ chức nhà nước được truyền vào quần đảo.
Cuối thời kỳ Kofun, quyền lực chính trị bắt đầu được tập trung quanh triều đình Yamato. Đây là tiền đề để Nhật Bản tiếp nhận mạnh mẽ Phật giáo và mô hình quản lý nhà nước từ lục địa trong thời kỳ Asuka.
Nhật Bản thời kỳ Asuka (538 - 710)
Thời kỳ Asuka chứng kiến sự chuyển mình sâu sắc về chính trị, tôn giáo và văn hóa. Một trong những dấu mốc quan trọng nhất là sự du nhập của Phật giáo từ lục địa châu Á, chủ yếu qua bán đảo Triều Tiên.
Ban đầu, việc tiếp nhận Phật giáo từng gây tranh luận giữa các gia tộc quyền lực. Tuy nhiên, tôn giáo này dần nhận được sự bảo trợ của triều đình và trở thành một nguồn tư tưởng quan trọng trong quá trình xây dựng nhà nước.
Thái tử Shotoku là nhân vật có ảnh hưởng lớn trong giai đoạn này. Ông thúc đẩy Phật giáo, tăng cường quan hệ với nhà Tùy của Trung Quốc và góp phần định hình những nguyên tắc quản trị dựa trên trật tự, đạo đức và quyền lực trung ương.
Chùa Horyu-ji tại Nara, gắn với sự bảo trợ của Thái tử Shotoku, đến nay vẫn được biết đến với những công trình kiến trúc bằng gỗ cổ có giá trị đặc biệt.
Các cuộc cải cách Taika bắt đầu từ năm 645 hướng đến việc hạn chế quyền lực của các dòng họ địa phương, đặt đất đai và dân cư dưới sự quản lý của triều đình. Nhật Bản cũng tiếp thu hệ thống hành chính, luật pháp và nghi lễ từ Trung Quốc nhưng đồng thời điều chỉnh để phù hợp với điều kiện bản địa.
Nhật Bản thời kỳ Nara (710 - 794)
Năm 710, kinh đô Heijo-kyo được xây dựng tại khu vực Nara ngày nay. Đây được xem là kinh đô cố định đầu tiên của Nhật Bản, được quy hoạch theo mô hình Trường An của nhà Đường với đường phố dạng bàn cờ, cung điện và khu hành chính tương đối hoàn chỉnh.
Triều đình tiếp tục củng cố hệ thống nhà nước tập quyền dựa trên luật lệnh Ritsuryo. Đất nước được chia thành các đơn vị hành chính, dân cư được quản lý thông qua hộ tịch và nghĩa vụ thuế.
Phật giáo phát triển mạnh dưới sự bảo trợ của triều đình. Thiên hoàng Shomu cho xây dựng chùa Todai-ji và Đại Phật Nara với mong muốn dùng Phật giáo để bảo hộ quốc gia, củng cố sự thống nhất trong bối cảnh dịch bệnh và bất ổn.
Thời kỳ Nara cũng ghi nhận sự ra đời của những tác phẩm quan trọng như Kojiki, Nihon Shoki và tập thơ Man’yoshu. Đây là những tư liệu có giá trị lớn đối với việc nghiên cứu thần thoại, văn học và quá trình hình thành bản sắc Nhật Bản.
Tuy nhiên, ảnh hưởng ngày càng lớn của các cơ sở Phật giáo tại Nara khiến triều đình quyết định chuyển kinh đô. Sau một giai đoạn ngắn tại Nagaoka-kyo, kinh đô được dời đến Heian-kyo, tức Kyoto ngày nay, vào năm 794.
Nhật Bản thời kỳ Heian (794 - 1185)
Thời kỳ Heian mở ra khi Thiên hoàng Kanmu chuyển kinh đô đến Heian-kyo. Đây là một trong những giai đoạn phát triển rực rỡ nhất của văn hóa cung đình Nhật Bản.
Trong đời sống chính trị, quyền lực của Thiên hoàng dần chịu ảnh hưởng mạnh từ gia tộc Fujiwara. Thông qua quan hệ hôn nhân với hoàng gia và việc đảm nhiệm vị trí nhiếp chính, Fujiwara trở thành thế lực chi phối triều đình trong nhiều thế hệ.
Cùng lúc đó, hệ thống trang viên tư nhân shoen phát triển, khiến nguồn thu và khả năng kiểm soát của chính quyền trung ương suy giảm. Các dòng họ địa phương bắt đầu xây dựng lực lượng võ sĩ để bảo vệ đất đai, tạo điều kiện cho tầng lớp samurai vươn lên.
Về văn hóa, thời Heian ghi dấu sự phát triển của chữ kana, giúp người Nhật sáng tác văn học bằng ngôn ngữ bản địa thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào chữ Hán.
Truyện Genji của nữ sĩ Murasaki Shikibu và Sách gối đầu của Sei Shonagon là hai thành tựu nổi bật. Văn học, thơ waka, hội họa yamato-e, trang phục và kiến trúc cung đình thời Heian đã hình thành một hệ thẩm mỹ thanh nhã có ảnh hưởng lâu dài đến văn hóa Nhật Bản.
Cuối thời kỳ, xung đột giữa hai gia tộc võ sĩ Taira và Minamoto dẫn đến Chiến tranh Genpei. Chiến thắng của Minamoto mở đường cho sự ra đời của chính quyền quân sự đầu tiên tại Kamakura.
Lịch sử Nhật Bản thời trung đại
Nhật Bản thời kỳ Kamakura (1185 - 1333)
Sau khi đánh bại gia tộc Taira, Minamoto no Yoritomo xây dựng chính quyền quân sự tại Kamakura và được bổ nhiệm làm Chinh di Đại tướng quân vào năm 1192.
Sự ra đời của Mạc phủ Kamakura đánh dấu bước chuyển quyền lực từ tầng lớp quý tộc cung đình sang giới võ sĩ. Thiên hoàng và triều đình vẫn tồn tại tại Kyoto, nhưng quyền điều hành thực tế ngày càng nằm trong tay Mạc phủ.
Hệ thống shugo và jito được thiết lập để giám sát các tỉnh và quản lý đất đai. Qua đó, Mạc phủ có thể kiểm soát các võ sĩ địa phương và duy trì quyền lực trên phạm vi rộng.
Sau khi Yoritomo qua đời, gia tộc Hojo nắm quyền nhiếp chính. Mặc dù các tướng quân sau đó không còn nhiều quyền lực thực tế, chính quyền Kamakura vẫn được duy trì dưới sự điều hành của Hojo.
Hai cuộc xâm lược của quân Mông Cổ vào các năm 1274 và 1281 là thử thách đặc biệt đối với Mạc phủ. Nhật Bản đẩy lùi được các cuộc tấn công, một phần nhờ những cơn bão về sau được gọi là kamikaze. Tuy nhiên, chi phí phòng thủ lớn mà không có thêm đất đai để ban thưởng khiến nhiều samurai bất mãn.
Năm 1333, Thiên hoàng Go-Daigo phát động phong trào lật đổ Mạc phủ Kamakura, mở ra một giai đoạn tranh chấp quyền lực mới.
Nhật Bản thời kỳ Nam Bắc Triều (1336 - 1392)
Sau khi Mạc phủ Kamakura sụp đổ, Thiên hoàng Go-Daigo tìm cách khôi phục quyền lực trực tiếp của hoàng gia. Tuy nhiên, chính quyền mới không đáp ứng được lợi ích của nhiều võ sĩ từng tham gia lật đổ Mạc phủ.
Ashikaga Takauji quay sang chống lại triều đình, đưa một Thiên hoàng khác lên ngôi tại Kyoto và thành lập Mạc phủ Ashikaga. Thiên hoàng Go-Daigo rút về Yoshino, hình thành Nam triều.
Trong hơn nửa thế kỷ, Nhật Bản tồn tại hai triều đình đối lập: Bắc triều tại Kyoto và Nam triều tại Yoshino. Xung đột diễn ra tại nhiều địa phương, khiến quyền lực trung ương tiếp tục bị phân tán.
Năm 1392, hai triều đình đạt được thỏa thuận thống nhất. Dù vậy, Mạc phủ Ashikaga vẫn không thể kiểm soát chặt chẽ toàn bộ các đại danh địa phương.
Nhật Bản thời kỳ Muromachi (1336 - 1573)
Mạc phủ Ashikaga đặt trung tâm quyền lực tại khu Muromachi ở Kyoto. Dưới thời tướng quân Ashikaga Yoshimitsu, chính quyền đạt đến giai đoạn tương đối ổn định và phát triển quan hệ thương mại với nhà Minh.
Văn hóa Muromachi đạt nhiều thành tựu nổi bật. Thiền tông ảnh hưởng sâu sắc đến kiến trúc, hội họa, thiết kế vườn và quan niệm thẩm mỹ. Kịch Noh, nghệ thuật cắm hoa, trà đạo và tranh thủy mặc phát triển mạnh trong môi trường văn hóa của giới võ sĩ và tăng lữ.
Các công trình như Kim Các Tự và Ngân Các Tự thể hiện rõ sự kết hợp giữa quyền lực samurai, tư tưởng Thiền và nghệ thuật kiến trúc.
Tuy nhiên, Mạc phủ Ashikaga không sở hữu bộ máy kiểm soát đủ mạnh. Sau Chiến tranh Onin diễn ra từ năm 1467 đến 1477, Kyoto bị tàn phá và các đại danh địa phương ngày càng độc lập. Nhật Bản bước vào thời kỳ Sengoku đầy biến động.
Nhật Bản thời kỳ Sengoku (khoảng 1467 - cuối thế kỷ XVI)
Sengoku có nghĩa là “Chiến Quốc”, dùng để chỉ giai đoạn các đại danh liên tục giao tranh nhằm mở rộng lãnh thổ và giành quyền kiểm soát đất nước.
Quyền lực không còn tập trung ở Mạc phủ mà được phân chia giữa nhiều lãnh chúa địa phương. Các đại danh xây dựng thành trì, tổ chức quân đội và phát triển hệ thống quản trị riêng trong lãnh địa.
Chiến tranh kéo dài thúc đẩy sự thay đổi của nghệ thuật quân sự. Sau khi thương nhân Bồ Đào Nha đặt chân đến Nhật Bản năm 1543, súng hỏa mai nhanh chóng được các đại danh tiếp nhận và sử dụng trên chiến trường.
Năm 1549, nhà truyền giáo Francis Xavier đến Nhật Bản, mở đầu quá trình truyền bá Kitô giáo. Một số đại danh cải đạo hoặc cho phép hoạt động truyền giáo nhằm phát triển thương mại với châu Âu.
Giữa bối cảnh chia cắt, Oda Nobunaga nổi lên như một thế lực mạnh. Ông đánh bại nhiều đối thủ, kiểm soát Kyoto và chấm dứt Mạc phủ Ashikaga năm 1573.
Nhật Bản thời kỳ Azuchi - Momoyama (1573 - 1603)
Azuchi-Momoyama là giai đoạn chuyển tiếp từ nội chiến sang thống nhất quốc gia, gắn liền với ba nhân vật nổi bật: Oda Nobunaga, Toyotomi Hideyoshi và Tokugawa Ieyasu.
Oda Nobunaga áp dụng chiến thuật quân sự mới, hạn chế quyền lực của các thế lực chống đối và từng bước mở rộng vùng kiểm soát. Sau khi Nobunaga qua đời năm 1582, Toyotomi Hideyoshi tiếp tục công cuộc thống nhất.
Hideyoshi hoàn thành việc kiểm soát phần lớn Nhật Bản, tiến hành đo đạc ruộng đất và phân định rõ hơn giữa võ sĩ với nông dân. Ông cũng phát động hai cuộc chiến tại bán đảo Triều Tiên nhưng không đạt được mục tiêu lâu dài.
Thời kỳ này nổi bật với những lâu đài quy mô lớn, hội họa trang trí rực rỡ và sự phát triển của trà đạo dưới ảnh hưởng của bậc thầy Sen no Rikyu.
Sau khi Hideyoshi qua đời, cuộc tranh giành quyền lực tiếp tục. Tokugawa Ieyasu giành chiến thắng quyết định trong trận Sekigahara năm 1600 và trở thành Chinh di Đại tướng quân năm 1603.
Lịch sử Nhật Bản thời cận thế
Nhật Bản thời kỳ Edo (1603 - 1868)
Mạc phủ Tokugawa được thành lập tại Edo, tức Tokyo ngày nay. Sau nhiều thế kỷ chiến tranh, Nhật Bản bước vào hơn 250 năm tương đối hòa bình và ổn định.
Mạc phủ xây dựng hệ thống bakuhan, trong đó chính quyền Tokugawa kiểm soát đất nước song song với các phiên do đại danh cai quản. Chính sách sankin-kotai yêu cầu các đại danh luân phiên cư trú giữa lãnh địa và Edo, giúp Mạc phủ hạn chế khả năng nổi dậy của các thế lực địa phương.
Xã hội Edo thường được mô tả thông qua các tầng lớp võ sĩ, nông dân, thợ thủ công và thương nhân. Trên thực tế, đời sống xã hội phức tạp hơn, đặc biệt khi các đô thị như Edo, Osaka và Kyoto ngày càng phát triển.
Mạc phủ áp dụng chính sách kiểm soát nghiêm ngặt hoạt động đối ngoại và Kitô giáo. Nhật Bản không hoàn toàn tách biệt với thế giới: thương mại với Hà Lan và Trung Quốc vẫn diễn ra tại Nagasaki, bên cạnh các quan hệ qua Triều Tiên, Ryukyu và người Ainu.
Trong môi trường hòa bình, kinh tế hàng hóa, giao thông và đô thị phát triển. Edo trở thành một trong những thành phố lớn của thế giới. Văn hóa thị dân nở rộ với Kabuki, Bunraku, thơ haiku, tranh khắc gỗ ukiyo-e và những hình thức ẩm thực tiền thân của sushi hiện đại.
Đến thế kỷ XIX, Mạc phủ đối mặt với khó khăn tài chính, thiên tai, bất ổn xã hội và sức ép từ phương Tây. Năm 1853, đoàn chiến hạm do Phó đề đốc Matthew Perry chỉ huy tiến vào vịnh Edo, yêu cầu Nhật Bản mở cửa.
Việc ký kết các hiệp ước bất bình đẳng làm gia tăng mâu thuẫn trong xã hội. Phong trào chống Mạc phủ lan rộng và dẫn đến Chiến tranh Boshin. Năm 1868, quyền lực chính trị được tuyên bố trao lại cho Thiên hoàng, mở đầu cuộc Minh Trị Duy Tân.
Lịch sử Nhật Bản thời cận đại và hiện đại
Nhật Bản thời kỳ Meiji - Minh Trị (1868 - 1912)
Minh Trị Duy Tân là một bước ngoặt đặc biệt quan trọng trong lịch sử Nhật Bản. Chính quyền mới tiến hành cải cách toàn diện nhằm xây dựng một quốc gia thống nhất, công nghiệp hóa và đủ sức cạnh tranh với các cường quốc phương Tây.
Hệ thống phiên bị bãi bỏ và thay thế bằng các tỉnh do chính quyền trung ương quản lý. Đặc quyền của tầng lớp samurai từng bước bị xóa bỏ; quân đội theo chế độ nghĩa vụ được xây dựng; giáo dục phổ cập và hệ thống thuế mới được triển khai.
Nhật Bản cử nhiều phái đoàn ra nước ngoài để nghiên cứu thể chế, khoa học và công nghệ. Đường sắt, nhà máy, ngân hàng, bưu điện và các ngành công nghiệp hiện đại nhanh chóng xuất hiện.
Hiến pháp Đại Nhật Bản được ban hành năm 1889 và Quốc hội Đế quốc hoạt động từ năm 1890. Nhật Bản trở thành một nhà nước quân chủ lập hiến nhưng quyền lực vẫn tập trung đáng kể trong tay Thiên hoàng và giới tinh hoa.
Cùng với hiện đại hóa là quá trình mở rộng ảnh hưởng bằng quân sự. Chiến thắng trong chiến tranh với nhà Thanh và Đế quốc Nga đưa Nhật Bản trở thành một cường quốc tại Đông Á, đồng thời mở rộng sự thống trị thuộc địa trong khu vực.
Nhật Bản thời kỳ Taisho - Đại Chính (1912 - 1926)
Thời kỳ Taisho tương đối ngắn nhưng ghi dấu những chuyển biến đáng chú ý về chính trị và xã hội. Hoạt động nghị viện, báo chí và các phong trào xã hội phát triển, tạo nên giai đoạn thường được gọi là “Dân chủ Taisho”.
Nhật Bản tham gia Chiến tranh thế giới thứ nhất về phía phe Hiệp ước và mở rộng ảnh hưởng kinh tế tại châu Á. Công nghiệp phát triển, tầng lớp trung lưu đô thị gia tăng và văn hóa đại chúng ngày càng phong phú.
Tuy nhiên, xã hội vẫn tồn tại nhiều bất bình đẳng và căng thẳng. Trận động đất lớn Kanto năm 1923 tàn phá Tokyo, Yokohama cùng nhiều khu vực lân cận, gây tổn thất đặc biệt nghiêm trọng.
Những khó khăn kinh tế, bất ổn xã hội và xu hướng quân sự hóa vào cuối thời Taisho đã ảnh hưởng sâu sắc đến giai đoạn đầu thời Showa.
Nhật Bản thời kỳ Showa - Chiêu Hòa (1926 - 1989)
Thời kỳ Showa có thể được nhìn nhận qua hai giai đoạn hoàn toàn khác biệt: chiến tranh và chủ nghĩa quân phiệt trước năm 1945; tái thiết, hòa bình và tăng trưởng kinh tế sau chiến tranh.
Trong những năm 1930, khủng hoảng kinh tế cùng sự trỗi dậy của chủ nghĩa quân phiệt làm suy yếu nền chính trị nghị viện. Nhật Bản chiếm đóng Mãn Châu năm 1931, mở rộng chiến tranh tại Trung Quốc từ năm 1937 và tham gia Chiến tranh Thái Bình Dương từ năm 1941.
Năm 1945, sau những tổn thất nặng nề và hai quả bom nguyên tử tại Hiroshima, Nagasaki, Nhật Bản tuyên bố đầu hàng. Đất nước bị quân Đồng minh chiếm đóng đến năm 1952.
Hiến pháp mới có hiệu lực năm 1947, xác lập chủ quyền thuộc về nhân dân, xây dựng nền dân chủ nghị viện và quy định Thiên hoàng là biểu tượng của quốc gia.
Sau chiến tranh, Nhật Bản tập trung tái thiết kinh tế. Từ thập niên 1950 đến đầu thập niên 1970, đất nước trải qua thời kỳ tăng trưởng cao, nổi bật trong các ngành thép, đóng tàu, ô tô và điện tử.
Thế vận hội Tokyo và tuyến Shinkansen đầu tiên năm 1964 trở thành biểu tượng cho sự phục hồi của Nhật Bản. Đến những năm 1980, Nhật Bản đã vươn lên trở thành một trong những nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Nhật Bản thời kỳ Heisei (1989 - 2019)
Thời kỳ Heisei bắt đầu giữa lúc nền kinh tế Nhật Bản đang ở đỉnh cao của bong bóng tài sản. Khi bong bóng vỡ vào đầu thập niên 1990, đất nước bước vào giai đoạn tăng trưởng chậm kéo dài, thường được gọi là “những thập niên mất mát”.
Nhật Bản đồng thời phải ứng phó với dân số già, tỷ lệ sinh thấp và những thay đổi trong cơ cấu lao động. Nhiều cải cách kinh tế được triển khai nhưng quá trình phục hồi diễn ra không đồng đều.
Đây cũng là thời kỳ chứng kiến nhiều thảm họa và biến cố lớn. Trận động đất Hanshin năm 1995 tàn phá Kobe; cùng năm đó, vụ tấn công bằng khí độc sarin trên tàu điện ngầm Tokyo gây chấn động xã hội.
Năm 2011, trận động đất và sóng thần Tohoku kéo theo sự cố hạt nhân Fukushima, để lại ảnh hưởng sâu sắc đối với chính sách năng lượng và công tác phòng chống thiên tai.
Bên cạnh những thách thức, Nhật Bản tiếp tục tạo ảnh hưởng toàn cầu thông qua ô tô, công nghệ, kiến trúc, thời trang, ẩm thực, anime, manga và trò chơi điện tử.
Nhật Bản thời kỳ Reiwa (2019 - nay)
Kỷ nguyên Reiwa bắt đầu ngày 1 tháng 5 năm 2019, khi Thiên hoàng Naruhito kế vị ngai vàng. Tên gọi Reiwa thường được diễn giải với ý nghĩa về sự hài hòa và vẻ đẹp của văn hóa.
Những năm đầu thời Reiwa gắn liền với đại dịch COVID-19, tác động mạnh đến kinh tế, đời sống và ngành du lịch. Thế vận hội Tokyo 2020 phải lùi sang năm 2021 và được tổ chức trong những điều kiện chưa từng có.
Nhật Bản hiện tiếp tục đối mặt với những bài toán dài hạn như già hóa dân số, tỷ lệ sinh thấp, thiếu hụt lao động và nhu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Chính phủ và doanh nghiệp tăng cường đầu tư vào số hóa, robot, trí tuệ nhân tạo, năng lượng sạch và các ngành công nghệ mới.
Bên cạnh sức mạnh công nghiệp, Nhật Bản ngày càng chú trọng phát huy giá trị văn hóa và du lịch. Những di sản từ thời Jomon, cố đô Nara, Kyoto, các thành trì samurai, phố cổ Edo và đô thị hiện đại cùng tồn tại, tạo nên một đất nước có khả năng kết nối quá khứ với tương lai theo cách đặc biệt.
Lịch sử Nhật Bản không chỉ là câu chuyện về các triều đại, chiến tranh hay những cuộc cải cách. Đó còn là hành trình một dân tộc không ngừng tiếp nhận, chọn lọc và biến đổi ảnh hưởng bên ngoài để tạo nên bản sắc riêng.
Ngày nay, dấu ấn của từng thời kỳ vẫn hiện diện trong đền chùa Nara, cung điện Kyoto, thành cổ Osaka, phố truyền thống Kanazawa hay những bảo tàng hiện đại tại Tokyo. Để cảm nhận rõ hơn chiều sâu văn hóa ấy, du khách có thể lựa chọn những tour Nhật Bản từ Hà Nội kết hợp tham quan di tích, cố đô và các thành phố tiêu biểu.
Công ty Du lịch Tầm Nhìn Việt chuyên tổ chức các tour du lịch Nhật Bản với lịch trình được xây dựng khoa học, kết hợp hài hòa giữa lịch sử, văn hóa, cảnh quan và những trải nghiệm đặc trưng của xứ sở mặt trời mọc.
Đặt Lịch Hẹn Tư Vấn
Chat Zalo Ngay!